Wspomnienie o Beacie Sarapacie

Wszystkich zaskoczyła wiadomość o śmierci naszej Koleżanki, Beaty Sarapaty. Nieoczekiwanie i boleśnie zostaliśmy skonfrontowani z banalną prawdą o krótkości i chybotliwości życia. Wzniosłe ars longa, vita brevis, zamieniło się w gorzką, wanitatywną sentencję. Nagle i niespodziewanie odeszła postać nietuzinkowa, o wyrazistej, wielostronnej osobowości, osoba o wielkiej kulturze, szerokich horyzontach, ogromnej erudycji oraz znaczącym dorobku twórczym.

Beata Sarapata nie była typem brata-łaty, osobą jowialną i wylewną. Raczej zamkniętą w sobie, skromną i powściągliwą, nie narzucała swego towarzystwa innym i nie chwaliła się swymi osiągnięciami. Dlatego zapewne nie wszyscy o tym wiedzą, że nie tylko ukończyła studia na Akademii Pedagogicznej, a potem uzyskała dyplom w Katedrze Scenografii krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, ale odbyła też studia filozoficzne i antropologiczne w Papieskiej Akademii Teologicznej oraz studia w Sydney University w Australii. Jest autorką scenografii i projektów kostiumów do wielu przedstawień m.in. do 238 próby Fausta, prezentowanych w Teatrze PWST w Krakowie, Dziadów A. Mickiewicza wystawianych w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa oraz Wesela St. Wyspiańskiego. Przez czterdzieści lat pracowała w Staromiejskim Domu Kultury, gdzie prowadziła zajęcia plastyczne najpierw w dawnej synagodze Wolfa Poppera przy ul. Szerokiej, a od 2017 roku w pracowni przy ulicy Dietla. Prowadziła zajęcia dla wszystkich grup wiekowych: od maluszków z ?zerówek? do licealistów przygotowując ich do egzaminów na ASP. Znamy ją także z łamów Głosu Plastyków, gdzie zamieszczała regularnie eseje o sztuce i twórczości swoich ulubionych malarzy.

Czuła się oczywiście spełnioną malarką. Choć nie była w życiu typem człowieka targanego burzą emocji, to przy sztaludze porzucała ostrożny epikureizm, a malowanie stawało się żywiołem, źródłem radości i odskocznią od otaczającego świata. Jej skrótowe, metaforyczne, aluzyjne obrazy z charakterystyczną różowawo-rudą gamą kolorystyczną mają swoistą ikonografię, w której sięgała do sztuki Aborygenów, sztuki afrykańskiej oraz maoryskiej, ale można wychwycić także nawiązania do malarstwa Maxa Ernsta i Georga Braque?a. Uproszczony rysunek stawał się pretekstem do różnorodnych rozwiązań formalnych. Pojawiała się w jej twórczości często figura ptaka jako motyw totemiczny, magiczny znak, potraktowany trochę jako symbol wolności i swobody twórczej; ale nieobce były jej też obrazy abstrakcyjne. Światy stwarzane przez artystkę nie sprawiają wrażenia monotonii i oschłej dyscypliny. Przy konsekwentnie ograniczanej kolorystyce są zaskakująco rozmaite, dynamika form, ich rozedrganie, fakturowość, a także różnorodność formatów powodują, że spod płócien przebijało zawsze emocjonalne napięcie i wola tworzenia.

Brałem z Beatą przed paru laty udział w zbiorowej wystawie zatytułowanej Materia rysunku. W jej wykonaniu tytułowa materia stała się pretekstem do różnorodnych rozwiązań formalnych. Raz prace utkane były z delikatnych jak ziarnka soli punkcików, innym razem zamaszyste krechy, na granicy brawury, z wizerunkami ptaków-dziwaków, ptaków-stworów, które intrygowały i pobudzały wyobraźnię.

W obliczu Jej śmierci, jak i każdej śmierci, jesteśmy bezradni. Doczesny wymiar ludzkiego życia sprowadza się do tego, że przychodzi kres naszym zachwytom, afektom, smutkom i rozterkom. I nadal nie wiemy, do czego to wszystko prowadzi, jaki ma ostateczny sens. Drąży nas odwieczna tajemnica i niepewność, czy coś istnieje poza granicami śmierci, poza materialnymi kategoriami oraz świadomością tych, którzy nie znając swego przeznaczenia, pozostali przy życiu. Dziś nam żywym zostawia Beata Sarapata niezwykłą twórczość służącą skupieniu, intymności i poezji, twórczość, której metaforyczne treści można odczytać z wielu jej obrazów. Pozostanie po niej wspomnienie i radość z obcowania z osobą ciepłą, poszukującą w życiu wartości wyższych, o których w swych codziennych gonitwach zapominamy.

Michał Baca